ਧੀ ਤੋਂ ਮਾਂ ਤੱਕ — ਰੂਹਾਂ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ
ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ…
ਮਾਂ ਤੇ ਧੀ ਇਕੋ ਦਿਨ ਜੰਮਦੀਆਂ ਨੇ।
ਇੱਕ ਨੰਨੀ ਪਰੀ,
ਨਵੇਂ ਸੁਪਨਿਆਂ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਲੈ ਕੇ
ਇਸ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ‘ਤੇ ਦਸਤਕ ਦਿੰਦੀ ਏ,
ਤੇ ਦੂਜੀ ਉਸੇ ਪਲ
ਇੱਕ ਸੁਘੜ, ਸਿਆਣੀ ਮਾਂ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਏ…
ਉਸਦਾ ਆਪਣਾ ਬਚਪਨ
ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ
ਉਸਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿਚੋਂ ਫਿਸਲ ਜਾਂਦਾ ਏ,
ਪਰ ਉਹੀ ਬਚਪਨ
ਉਹ ਆਪਣੀ ਧੀ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਲੱਭਦੀ ਏ…
ਉਹ ਅਧੂਰੇ ਚਾਅ, ਅਧੂਰੇ ਸੁਪਨੇ,
ਜੋ ਕਦੇ ਸਮਾਜ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ,
ਕਦੇ ਘਰ ਦੀਆਂ ਮਜਬੂਰੀਆਂ ਨਾਲ,
ਕਦੇ ਰੀਤ-ਰਿਵਾਜਾਂ ਦੇ ਬੋਝ ਹੇਠਾਂ,
ਜਾਂ ਪਿਉ ਦੀ ਸਖ਼ਤੀ ਵਿੱਚ ਦੱਬ ਗਏ ਸੀ
ਹੁਣ ਉਹ ਹਰ ਖ਼ੁਸ਼ੀ, ਹਰ ਸੁਪਨਾ
ਆਪਣੀ ਧੀ ਲਈ ਸਜਾ ਦਿੰਦੀ ਏ…
ਕਦੋਂ ਇਹ ਮਾਂ,
ਧੀ ਦੀ ਸਹੇਲੀ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਏ
ਪਤਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ…
ਦੁੱਖ-ਸੁਖ ਸਾਂਝੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਨੇ,
ਹਾਸੇ ਵੀ… ਹੰਝੂ ਵੀ…
ਧੀ, ਮਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਏ,
ਤੇ ਮਾਂ
ਧੀ ਦੇ ਹਰ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਦਾਰ…
ਕਦੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਸਮਝਾਉਂਦੀ ਏ,
ਕਦੇ ਹੌਲੀ ਜਿਹੀ ਝਿੜਕ ਵੀ ਦੇਂਦੀ ਏ,
ਕਦੇ ਦੁਨੀਆ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦੀ ਏ,
ਤੇ ਕਦੇ ਉਸਦੀ ਗਲਤੀ ਨੂੰ
ਆਪਣੀ ਚੁੰਨੀ ਨਾਲ ਢੱਕ ਲੈਂਦੀ ਏ…
ਮਾਂ ਹੁੰਦੀ ਹੀ ਏਹੋ ਜਿਹੀ
ਰੱਬ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਨਰਮ,
ਸਭ ਤੋਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਰੂਪ…
ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਅਧਿਆਪਕ, ਪਹਿਲੀ ਗੁਰੂ,
ਧੀ ਲਈ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਹੁੰਦੀ ਏ…
ਪਰ ਕਦੇ-ਕਦੇ
ਇਹ ਰਿਸ਼ਤਾ ਥੋੜ੍ਹਾ ਖੱਟਾ-ਮਿੱਠਾ ਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਏ…
ਜਦੋਂ ਧੀ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਉਡਾਰੀ ਭਰਦੇ ਨੇ,
ਤੇ ਮਾਂ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਉਸਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਏ…
ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਹ ਮਾਂ
ਥੋੜ੍ਹੀ ਜੇਲਰ ਵੀ ਲੱਗਦੀ ਏ…
ਪਰ ਉਹ ਰੋਕ ਵੀ ਪਿਆਰ ਹੁੰਦਾ ਏ,
ਉਹ ਡਰ ਵੀ ਇਕ ਦੁਆ ਹੁੰਦੀ ਏ…
ਫਿਰ ਇਕ ਦਿਨ…
ਉਹ ਦਿਨ ਆ ਹੀ ਜਾਂਦਾ ਏ
ਜਿਸ ਤੋਂ ਹਰ ਮਾਂ ਡਰਦੀ ਵੀ ਏ,
ਤੇ ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਉਡੀਕ ਵੀ ਕਰਦੀ ਏ…
ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਦਰਾਂ ਤੇ ਸੁਪਨੇ,
ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਵਿਛੋੜੇ ਦਾ ਭਾਰ,
ਉਹ ਆਪਣੀ ਰੂਹ ਦਾ ਟੁਕੜਾ
ਆਪਣੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਨੂੰ
ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸੌਂਪ ਦਿੰਦੀ ਏ…
ਉਸ ਪਲ
ਸਿਰਫ਼ ਧੀ ਨਹੀਂ ਤੁਰਦੀ…
ਮਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਦਾ ਇਕ ਹਿੱਸਾ ਵੀ ਨਾਲ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਏ…
ਪਰ ਕਹਾਣੀ ਇੱਥੇ ਮੁੱਕਦੀ ਨਹੀਂ…
ਉਹੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਧੀ
ਫਿਰ ਇੱਕ ਦਿਨ ਮਾਂ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਏ…
ਫਿਰ ਉਹੀ ਚਾਹ ਜੰਮਦੇ ਨੇ,
ਉਹੀ ਸੁਪਨੇ, ਉਹੀ ਡਰ, ਉਹੀ ਦੁਆਵਾਂ…
ਫਿਰ ਇਕ ਨਵਾਂ ਜਹਾਨ ਬਣਦਾ ਏ
ਨਵੀਂ ਉਮੀਦਾਂ ਨਾਲ…
ਇਹ ਸਫਰ ਕਦੇ ਮੁੱਕਦਾ ਨਹੀਂ…
ਇਹ ਰੱਬ ਦੀ ਲਿਖੀ ਹੋਈ
ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਕਹਾਣੀ ਏ
ਜਿੱਥੇ ਧੀ,
ਮਾਂ ਬਣ ਕੇ ਵੀ
ਕਦੇ ਧੀ ਰਹਿਣਾ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦੀ…
ਰੋਟੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ Soul-stories
ਆਟਾ ਗੁੰਨਦੀ, ਰੋਟੀ ਬਨਾਉਂਦੀ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਰਸੋਈ ਵਿੱਚ ਖੜੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ।
ਉਹ ਦਿਨ ਦੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ, ਸੋਚਾਂ ਤੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀਆਂ ਗੁੰਝਲਾਂ ਨੂੰ ਨਜਿੱਠਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੀ ਹੁੰਦੀ ਏ।
ਦੋ ਘਰ, ਦੋ ਦਿਲ, ਦੋ ਰਿਸ਼ਤੇ ।
ਪਰ ਇਕੋ ਜਿਹੀ ਮੁਹੱਬਤ, ਇਕੋ ਜਿਹੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ।
ਸਰੀਰਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਪਰ ਕਦੇ ਵੀ ਮਾਪਿਆਂ, ਭੈਣ-ਭਰਾ ਦੀ ਯਾਦ ਉਸਦੇ ਦਿਲ ਤੋਂ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਅੱਜ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਲਿਸਟ ਬਣਾਉਂਦੀ, ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਪਿਆਰ ਭਰੀ ਫਿਕਰ।
ਪੁੱਤ-ਧੀ ਦੀਆਂ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਮੁਸ਼ਕਿਲਾ ।
ਸਭ ਕੁਝ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਕਰਕੇ ਉਤਰਨ ਲੱਗਦਾ ਏ।
ਰੋਟੀ ਬਣਾਉਂਦਿਆਂ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਰੋਟੀ ਨਹੀਂ ਘੁੰਮਾਂਦੀ,
ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੌਸਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਘੁੰਮਾਂਦੀ ਹੈ।
ਉਹ ਸੋਚਾਂ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਮਾਂ ਦੇ ਘਰ ਚਲੇ ਜਾਂਦੀ ।
ਕਦੇ ਮਾਸੀ ਦੀ ਗੱਲ ਯਾਦ ਆ ਜਾਂਦੀ ।
ਭੈਣ ਨਾਲ ਹਾਸੇ ਸਾਂਝੇ ਕਰਦੀ ।
ਪਿਓ ਦੀ ਗੱਲ ਯਾਦ ਕਰਦੀ ।
ਕਦੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਵੇਖਦੀ ।
ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਕਾਮਯਾਬੀ, ਆਪਣਾ ਸਿਹਤਮੰਦ ਜੀਵਨ ।
ਕਦੇ ਕਦੇ ਉਹ ਉਥੇ ਵੀ ਜਾਂਦੀ ।
ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਕਦੇ ਗਈ ਹੀ ਨਹੀਂ ।
ਆਪਣੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਵਿੱਚ । ਆਪਣੇ ਅਧੂਰੇ ਇਰਾਦਿਆਂ ਵਿੱਚ।
ਇਹ ਰੋਟੀ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਉਸਦਾ ਆਪਣਾ ‘ਥੈਰੇਪੀ ਸੈਸ਼ਨ’ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਏ ।
ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਟ੍ਰੈੱਸ, ਆਪਣੇ ਸਵਾਲ ।
ਅਧੂਰੇ ਸੁਪਨੇ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਰੂਪਰੇਖੇ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਸੁਲਝਾ ਰਹੀ ਹੁੰਦੀ ਏ। ਉਹ ਇੱਕ ਹੀ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਜਜ਼ਬਾਤਾਂ ਨਾਲ ਜੁਝਦੀ ਹੈ।
ਪਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦੱਸਣ ਤੋਂ ਕਤਰਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਮਰਿਆਦਾ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਕਨੂੰਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਸਦੇ ਹੱਕਾਂ ਤੋਂ ਉੱਪਰ
ਹੁੰਦੇ ਨੇ। ਇਹੀ ਉਸਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਸੱਚਾਈ ਹੈ ।
ਦੋਹਰੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ, ਅਣਗਿਣਤ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਤੇ ਇੱਕ ਅਸਮਾਪਤ ਕਵਿਤਾ ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਉਸਦੀ ਰਸੋਈ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲਿਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਦਿਲ ਕਰਦਾ ਕੋਈ ਪੁੱਛੇ: “ਤੂੰ ਠੀਕ ਤਾਂ ਏ?”
ਪਰ ਪੱਥਰ ਹੋਏ ਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ
ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕੌਣ ਪੁੱਛਦਾ ਏ?
ਇਹ ਰੋਟੀ ਸਿਰਫ਼ ਰੋਟੀ ਨਹੀਂ ਮੇਰਾ ਦਿਨ, ਮੇਰਾ ਬੋਝ
ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਹੋਣ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਏ।
ਇਹ ਮੇਰੀ ਲਗਨ ਏ
ਮੇਰਾ ਪਿਆਰ ਵੀ, ਮੇਰੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਵੀ।
ਜਦੋਂ ਤੂ ਰੋਟੀ ਖਾਵੇਂ
ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਸੋਚੀਂ
ਉਹ ਔਰਤ ਬਾਰੇ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਿਰਫ਼ ਆਟਾ ਨਹੀਂ ਗੁੰਨਿਆ,
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰਲੇ ਦੁੱਖ, ਸੁਖ, ਸੁਪਨੇ, ਅਧੂਰੀਆਂ ਚਾਹਤਾਂ, ਖ਼ਾਮੋਸ਼ੀ
ਤੇ ਆਪਣਾ ਆਪ ਗੁੰਨਿਆ ਏ। ਤਿੰਨ ਕਾਲਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ
ਅਤੇ ਫਿਰ ਵੀ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ,
ਰੋਟੀ ਤੇ ਮੱਖਣ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ।
ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਟਕਰਾਅ: ਜਦ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਰੀਤ ਨਾਂ ਮਿਲੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਰਿਦਮ ਨਾਲ ।
ਮਾਪੇ ਹੋਣਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਔਖਾ ਅਤੇ ਚੁਣੌਤੀਪੂਰਨ ਕੰਮ ਹੈ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਤੁਹਾਡਾ ਪਿਛੋਕੜ ਭਾਰਤੀ ਹੋਵੇ ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪਾਲ ਰਹੇ ਹੋਵੋ ਤਾਂ ਇਹ ਸਫਰ ਹੋਰ ਵੀ ਔਖਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਅਸੀਂ ਆਪਣੀਆਂ ਰਿਵਾਇਤਾਂ ਕਦਰਾਂ-ਕਾਇਦਿਆਂ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਸਾਡੇ ਬੱਚੇ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਸੋਚ ਵਿੱਚ ਪਲ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਵਿਚਾਰ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੇ ਨਿੱਜੀ ਫੈਸਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਤਰਜੀਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੋਚਦੇ ਹਾਂ ਕੀ ਆਪਣੀਆਂ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਕਿਵੇਂ ਦੱਸੀਆਂ ਜਾਣ । ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਸੋਚ ਦੇ ਨਾਲ ਵਧਣ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ । ਆਪਣੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਰਿਵਾਜ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਸੰਭਾਲੀਏ? ਕੀ ਮੇਰਾ ਬੱਚਾ ਮੇਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਮੇਰੇ ਤਿਉਹਾਰ ਮੇਰੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਗਾਹਰਾਈ ਨੂੰ ਸਮਝੇਗਾ? ਇਹ ਲੜਾਈ ਸਿਰਫ਼ ਰਵਾਇਤੀ ਨਹੀਂ, ਇਮੋਸ਼ਨਲ ਵੀ ਹੈ। ਮਾਪੇ ਕਈ ਵਾਰੀ ਡਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਿਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸੰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਬੱਚੇ ਖੋ ਨਾ ਬੈਠਣ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਧਰਮ ਜਾਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਨਹੀਂ ਰਹੀ।ਬੱਚੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਦੋਹਰੀ ਪਛਾਣ ਦਾ ਸੰਘਰਸ਼ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਰੱਖਣ ਦੀ ਲੋੜ, ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਆਪਣੀ ਖੁਦ ਦੀ ਪਛਾਣ ।ਆਓ ਮਿਲ ਕੇ ਹੱਲ ਲੱਭੀਏ ।ਕੁਝ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਟਕਰਾਵਾਂ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰੀਏ ਅਤੇ ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੀਏ ਕਿ ਅਸੀਂ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਸੰਤੁਲਨ ਕਿਵੇਂ ਬਣਾ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਸਮਝ ਨਾਲ ।
ਸਾਡੇ ਸੰਸਕਾਰ ਚ ਵੱਡਿਆਂ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਨੀ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਲਾਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਪੱਛਮੀ ਪਰਵਿਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਣ, ਗੱਲ-ਬਾਤ ਕਰਨ ਤੇ ਆਪਣੀ ਸੋਚ ਦੱਸਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਸਾਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਡੀ ਗੱਲ ਸੁਣਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦੇ। ਪਰ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਉਹ ਸਿੱਖ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਹਰ ਗੱਲ ਤੇ ਸਵਾਲ ਕਰਨਾ ਠੀਕ ਹੈ। ਸਾਡੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਚ ਚੁੱਪ ਰਹਿਣਾ ਸੰਸਕਾਰ ਸੀ, ਇੱਥੇ ਗੱਲ ਕਰਨੀ ਬੁੱਧੀਮਾਨੀ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ। ਇਹ ਫਰਕ ਕਈ ਵਾਰੀ ਸਾਨੂੰ ਔਖਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਹੀ ਸਿੱਖਣ ਅਤੇ ਸਮਝਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ। ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੋ। ਹਰ ਗੱਲ ਮੈਂ ਵੱਡਾ ਹਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਪਤਾ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਾ ਕਰੋ। ਕਦੇ-ਕਦੇ ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੀ ਨਵੀਂ ਸੋਚ ਸਿਖਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਫਿਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਅਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਸੀਮਾ ਦੀ ਗੱਲ। ਜਿੱਥੇ ਸਾਡੀ ਭਾਰਤੀ ਸੋਚ ਵਿਚ ਪਰਿਵਾਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸਾਡਾ ਕੋਈ ਵਜੂਦ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸਭ ਕੁਝ ਮਿਲ ਬੈਠ ਕੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਪੱਛਮੀ ਸੰਸਕਾਰ ਵਿਚ ਹਰੇਕ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਡੋਰ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਹੀ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਲੈਣੀ ਸਿਖਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬੱਚੇ 18 ਸਾਲ ਦੇ ਹੋ ਕੇ ਘਰ ਛੱਡ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਆਪਣੇ ਫੈਸਲੇ ਖੁਦ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਗੱਲਾਂ-ਬਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਆਤਮਨਿਰਭਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਇੱਥੇ ਅਸੀਂ ਅਕਸਰ ਸੋਚਦੇ ਹਾਂ । ਸਾਡਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਕਿਵੇਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਰਹੇਗਾ । ਪਰ ਸੱਚ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਰਿਸ਼ਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਨਿਯਮਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਪਰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ, ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਦੀ ਛੋਟੀ-ਛੋਟੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਬੈਠੋ ਚਰਚਾ ਕਰੋ । ਸਲਾਹ ਦਿਓ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਫੈਸਲੇ ਖਦ ਕਰਨ ਦਿਓ । ਇਕੱਠੇ ਰੋਟੀ ਬਣਾਉਣਾ, ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਉਣਾ, ਜਾਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਬੈਠਣਾ ਇਹ ਸਬ ਕੁਝ ਰਿਸ਼ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣਾ ਕੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਕਈ ਮਾਪੇ ਅਜੇ ਵੀ ਏਹੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੱਚੇ ਡਾਕਟਰ, ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਜਾਂ ਵਕੀਲ ਬਣਣ। ਇਹ ਬਿਲਕੁਲ ਕੁਝ ਗਲਤ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਪੇਸ਼ੇ ਸਦੀਓਂ ਤੋਂ ਸਾਡੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿਚ ਰਹੇ ਹਨ। ਪਰ ਅੱਜ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵੱਖਰੀ ਹੈ। ਉਹ ਕਲਾਤਮਕ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ, ਖੇਡਾਂ ਵਿਚ, ਜਾਂ ਸੋਸ਼ਲ ਸਰਵਿਸ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਦਿਖਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਜੇ ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੁਚੀ ਨੂੰ ਪਛਾਣੀਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਸੰਦ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੀਏ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ ਆਤਮ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਚਲਣਗੇ।
ਇਸ ਸਾਰੇ ਦੌਰਾਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਉਲਝਣ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵੀ ਹੈ ਪਛਾਣ ਦੀ। ਕਈ ਵਾਰ ਬੱਚੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਨਾ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤੀ ਹਨ, ਨਾ ਪੂਰੇ ਪੱਛਮੀ। ਉਹ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਹੋਰਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ, ਘਰ ਆ ਕੇ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨਾਲ ਫਿੱਟ ਨਹੀਂ ਹੋ ਰਹੇ। ਸਮਾਜਿਕ ਦਬਾਅ ਅਤੇ ਦੋ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਦੀ ਖਿੱਚ, ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਚਿੰਤਾ, ਗੁੱਸਾ ਅਤੇ ਅਸਮਝ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਅਕਸਰ ਮਾਪਿਆਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਮਾਂ ਮਾਪਿਆਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਨਾਜੁਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਕ਼ਤ ਸਾਡੇ ਵੱਲੋਂ ਮਿਲਣ ਵਾਲਾ ਪਿਆਰ, ਸਹਿਯੋਗ, ਅਤੇ ਸਮਝ ਇਹ ਉਹ ਫਲ ਹੈ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੋ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਆਪਣੀ ਪਹਚਾਣ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਜਦ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਤੂੰ ਦੋਹਾਂ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈਂ ਤੇ ਇਹ ਤੇਰੀ ਤਾਕਤ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਵੇਖਣ ਲੱਗਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ, ਮਾਪਿਆਂ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਿੱਖਣ ਅਤੇ ਬਦਲਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਰਹਿਣ। ਇਸੀ ਵਿਚੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਸੱਚੀ ਪਰਵਿਰਸ਼ ਜਿੱਥੇ ਸਿਖਾਉਣ ਦੇ ਨਾਲ ਸਿੱਖਣਾ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਮਾਪੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰਵਾਇਤਾਂ ਅਤੇ ਸੋਚਾਂ ‘ਚ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਲਚਕ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਲੋਕ ਕੀ ਕਹਿਣਗੇ? ਦੀ ਥਾਂ ਮੇਰੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਕੀ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਸੀਂ ਮਾਪੇ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਅੱਜ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਪੁਲ ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਔਲਾਦਾਂ ਵਿਚਕਾਰ। ਰੋਟੀ, ਰੁਟੀਨ, ਤੇ ਹੌਂਸਲੇ ਦੀ ਗੂੰਜ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਦੋ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਤੇ ਇਹੀ ਸਾਡਾ ਮਾਣ ਹੈ ਇਹੀ ਸਾਡੀ ਮਾਂ-ਪਿਉਂ ਦੀ ਅਸਲ ਤਾਕਤ
ਰੋਟੀ ਤੋਂ ਰੀਲ ਤੱਕ: ਬਦਲਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ
ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਕਾਨੂੰਨੀ ਬੰਧਨ ਨਹੀ ਇਹ ਦੋ ਜਿੰਦਗੀਆਂ ਦੀ ਅਣਕਹੀ ਸਾਂਝ ਦੋ ਦਿਲਾਂ ਦੀ ਸਮਝ ਅਤੇ ਦੋ ਰੂਹਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਹੈ। ਇਹ ਇਕ ਐਸਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਦੋਵੇਂ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਸਗੋਂ ਸਬਰ ਇੱਜ਼ਤ ਸਮਝੌਤਾ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਸਵਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਰਿਸ਼ਤਾ ਕਦੇ ਰੋਟੀ ਚ ਪਿਆਰ ਰੱਖ ਕੇ ਨਿਭਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਦੇ ਚੁੱਪ ਰਹਿ ਕੇ ਵੀ ਹਾਲ ਪੁੱਛਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਥ ਹੈ ਸਾਰੇ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ । ਜਦੋਂ ਦਿਨ ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਹੱਸਣ ਲਈ ।ਜਦੋਂ ਦੁੱਖ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਹੌਸਲਾ ਬਣਨ ਲਈ।ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਸਾਥ ਨਹੀਂ । ਇੱਕ ਵਾਅਦਾ ਹੈ ਹਰ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਨਾਲ ਹਾਂ।
ਇਕ ਸਮਾਂ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਵਿਆਹ ਸਿਰਫ਼ ਦੋ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਦੋ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦਾ ਮਿਲਾਪ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਪਤਨੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਤੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਅਧੂਰਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੀ ਸੀ ਇਹ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸਗੋਂ ਸਮਰਪਣ ਸੀ। ਉਹ ਘਰ ਸੰਭਾਲਦੀ ਸੀ ਪਿਆਰ ਨਾਲ । ਪਰਵਾਹ ਕਰਦੀ ਸੀ ਚੁੱਪਚਾਪ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨੂੰ ਰੱਬੀ ਨਾਤਾ ਮੰਨਦੀ ਸੀ। ਪਤੀ ਉਹ ਵੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਪਰ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿਆਰ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਸੀ। ਕਦੇ ਮਿਰਚਾਂ ਘੱਟ ਹੋਣ ਤੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਹਿੰਦਾ । ਕਦੇ ਥਕ ਗਈ ਪਤਨੀ ਲਈ ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਪੱਖੀ ਚਲ ਦਿੰਦਾ। ਪੁਰਾਣੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪਤਨੀ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੀ ਲਾਜ ਸੀ। ਉਹ ਘਰ ਨੂੰ ਘਰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀ ਸੀ। ਜ਼ੋਰ-ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਅਤੇ ਭਰੋਸੇ ਨਾਲ। ਉਹ ਪਤਨੀ ਜੋ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਦੇ ਕਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕੀ ਪਰ ਰੋਟੀ ਦੀ ਗਰਮੀ ‘ਚ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਦੀ ਲਗਣ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਪਿਆਰ ਰਖ ਦਿੰਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਪਤੀ ਜੋ ਕਦੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਕਹਿ ਸਕਿਆ ਪਰ ਬੀਮਾਰੀ ‘ਚ ਦਵਾਈ ਦੇਣ ਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਉਹ ਡਾਕਟਰ ਲੈ ਆਉਂਦਾ । ਠੰਡੀ ਰਾਤ ‘ਚ ਕੰਬਲ ਨਾਲ ਢੱਕਦਾ ਸੀ।
ਅੱਜ ਰਿਸ਼ਤੇ ਤੇਜ਼ ਰਫ਼ਤਾਰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ‘ਚ ਦੌੜ ਰਹੇ ਹਨ। ਦੋਵੇਂ ਕੰਮ ਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਦੋਵੇਂ ਥੱਕ ਕੇ ਘਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਸਮਾਂ ਘੱਟ ਹੈ ਪਰ ਉਮੀਦਾਂ ਵੱਧ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਪਤਨੀ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪਤੀ ਉਸਦੇ ਜਜ਼ਬਾਤ ਸਮਝੇ ਉਸਦੀ ਥਕਾਵਟ ਵੇਖੇ। ਪਤੀ ਵੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਉਸਦੀ ਖਾਮੋਸ਼ੀ ਪੜ੍ਹ ਲਵੇ। ਮੋਬਾਈਲਾਂ ਨੇ ਗੱਲਾਂ ਜ਼ਰੂਰ ਵਧਾਈਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਦਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਅਦਿਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਘੱਟ ਹੋ ਗਈ। ਪੁਰਾਣੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਵਿਚ ਸ਼ਬਦ ਘੱਟ ਸਨ ਪਰ ਸਮਝ ਵੱਧ ਸੀ। ਅੱਜ ਸ਼ਬਦ ਬਹੁਤ ਹਨ ਪਰ ਕਈ ਵਾਰੀ ਰੂਹ ਦੀ ਤੜਪ ਅਣਸੁਣੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਗਹਰਾਈ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦਿਖਾਵਟ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। Instagram ‘ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਪੋਸਟਾਂ ਨੇ ਅਸਲ ਦਰਦ ਨੂੰ ਪਰਛਾਵੇਂ ਵਾਂਗ ਲੁਕਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਟੀ.ਵੀ., ਫ਼ੋਨ, ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸਾਡੇ ਦਰਮਿਆਨ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਨੂੰ ਖਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਗਿਫਟ, ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਰੀਲਾਂ ਸਭ ਕੁਝ ਪਰਫੈਕਟ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਫਿਲਟਰ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਸਲ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨਹੀਂ।
ਸੁਖ-ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ ਦੀ ਭੁੱਖ ਨੇ ਦਿਲਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਵਪਾਰ ਬਣਾਤਾ। ਅਸੀਂ ਘਰ ਬਣਾ ਲਏ ਪਰ ਘਰਵਾਲਾ ਗੁਆ ਬੈਠੇ। ਪੈਸਾ, ਕਾਰ, ਘੜੀ, ਬ੍ਰਾਂਡ ਇਹ ਸਭ ਮਿਲ ਗਏ ਪਰ ਰਿਸ਼ਤੇ ਖਿਸਕਦੇ ਗਏ। ਅਸੀਂ ਖੁਸ਼ ਹੋਣ ਦੀ ਥਾਂ ਵਿਅਸਤ ਹੋ ਗਏ ਹਾਂ। ਦਿਨ ਕੱਟ ਰਹੇ ਹਾਂ ਪਰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨਹੀਂ ਜੀ ਰਹੇ। ਪਰ ਇਹ ਵੀ ਸਚ ਹੈ ਅੱਜ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸਿਰਫ਼ ਰੋਟੀ ਪਕਾਉਣ ਵਾਲੀ ਨਹੀਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੱਕ ਵੀ ਜਾਣਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ ਘਰ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੀ ਪਛਾਣਦੀ ਹੈ। ਅੱਜ ਦਾ ਪਤੀ ਵੀ ਬਦਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਹ ਘਰ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਹਾਂ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦਾ ਰੰਗ ਬਦਲਿਆ ਹੈ ਪਰ ਜੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਜ਼ਤ, ਸੰਵੈਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਅਤੇ ਦਿਲੋਂ-ਦਿਲ ਤੱਕ ਦੀ ਗੱਲ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਵੀ ਵਧੀਆ ਬਣ ਸਕਦੇ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਆਪਣੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਨਿਭਾਵਾਂਗੇ ਅਤੇ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੀ ਕਦਰ ਕਰਾਂਗੇ ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਰਿਸ਼ਤਾ ਨਹੀਂ ਇਕ ਪਰਿਵਾਰ ਬਣੇਗਾ ਜੋ ਹੌਂਸਲੇ ਦੀ ਖਾਮੋਸ਼ੀ ਨੂੰ ਵੀ ਗੂੰਜਦਾਰ ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦੇਵੇਗਾ। ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਹੋਰਾਂ ਨਾਲ ਕਰਨਾ, ਉਹ ਵੀ ਇਕ ਐਸੀ ਡਿਜੀਟਲ ਦੁਨੀਆ ਨਾਲ ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗਾ ਪੱਖ ਵੇਖਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਅਸੰਤੋਖ ਹੀ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਮਝਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੀਏ। ਹਰ ਰਿਸ਼ਤਾ ਅਲੱਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਹਰ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਅੱਜ ਵੀ ਉਹੀ ਰਿਸ਼ਤਾ ਕਾਇਮ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਦੋਵੇਂ ਆਪਣੀ ਥਕਾਵਟ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇਕ ਦੂਜੇ ਲਈ ਇਕ ਕੱਪ ਚਾਹ ਬਣਾ ਦੇਂ ਜਾਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਬਿਨਾ ਕਿਹਾ ਕੰਬਲ ਨਾਲ ਢੱਕ ਦੇਂ।
“ਸਾਥ ਤਾਂ ਉਹੀ ਚੰਗਾ ਜਿੱਥੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਖਾਮੋਸ਼ੀਆਂ ਸਮਝੀਆਂ ਜਾਣ।“
From roti to reels: Changing relationships
The bond between a husband and wife is not just a legal agreement. It’s an unspoken connection between two lives, an understanding between two hearts, and a shared journey of two souls.
It’s a relationship where love alone is not enough it thrives on patience, respect, compromise, and acceptance. Sometimes, it’s nurtured through the warmth of a home-cooked meal, other times through the quiet comfort of presence without words. It’s companionship in every form: someone to laugh with in joy, and someone to lean on in pain.
This bond isn’t just about being together it’s a promise: no matter what life brings; we will stand by each other.
There was a time when marriage wasn’t just between two individuals but between two families. A wife would feel incomplete without her husband not because she was weak, but because her love was selfless. She cared for the home with devotion, silently tending to everyone, treating the relationship as sacred. The husband too might not say much, but his actions spoke volumes never complaining about the food, quietly fanning his tired wife, or simply being there in his own quiet way.
In those days, a wife was the pride of her household. She built a home not through force, but through patience and faith. She may never have voiced her feelings, but her love showed in the warmth of her cooking, in the effort of her hands. The husband might not have said “I love you,” but he brought medicine when she was sick, tucked her in with a blanket on a cold night, and showed his love in a hundred silent ways.
Today, relationships are running alongside the fast pace of life. Both partners work, both come home tired. Time has shrunk, but expectations have grown. A wife wants her husband to understand her emotions and see her exhaustion. The husband wishes someone would read the silence in his eyes.
Mobile phones may have increased our conversations, but the echo of promises has faded. In older relationships, there were fewer words but deeper understanding. Today, there are too many words, but often the cries of the soul go unheard.
We now focus more on how relationships look than on how they feel. Posts of joy on Instagram have hidden real pain like shadows. TV, phones, and notifications have started to eat away at our intimate moments. Beaches, gifts, romantic reels they all look perfect, but they’re often just filtered snapshots, not real life.
The hunger for comfort has turned hearts into transactions. We built beautiful homes but lost the warmth of the people inside. We earned money, cars, watches, brands but lost touch with the essence of relationships. Instead of being happy, we became busy. We’re passing the days, but we’re not truly living.
And yet, it’s also true: today’s wife is not just someone who cooks she knows her rights. She works, runs the household, and knows her worth. Today’s husband is evolving too. He prepares the baby’s bottle, and even does the laundry when needed.
Yes, the colours of relationships have changed. But if we add respect, sensitivity, and heartfelt communication, these relationships can still thrive. When we fulfil our responsibilities with love and truly value each other, we don’t just form a bond we create a family, one where even silent pain echoes as love.
Even today, that same sacred connection remains when despite being tired, one makes a cup of tea for the other, or quietly tucks them in at night without a word.
“True companionship is where silence speaks louder than words “
ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਦੀ ਮੂਰਤ
ਮਾਂ ਰੱਬ ਦਾ ਦੂਜਾ ਨਾਮ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਮਾਂ ਦੀਆਂ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਬੇਅੰਤ ਪਿਆਰ ਬਾਰੇ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਪਰ ਕੀ ਅਸੀਂ ਕਦੇ ਠਹਿਰ ਕੇ ਸੋਚਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪਿਤਾ ਦਾ ਰੂਪ ਕੀ ਹੈ? ਉਹ ਪਿਤਾ ਜੋ ਅਕਸਰ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰ ਨੂੰ ਸਖ਼ਤੀ ਦੇ ਪਰਦੇ ਪਿੱਛੇ ਲੁਕਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਦਰਦਾਂ ਅਤੇ ਖ਼ਾਹਿਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਦਬਾ ਕੇ ਸਾਡੇ ਲਈ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਰਾਹ ਸੌਖੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਿਤਾ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਹੱਸਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇਖਣ ਲਈ ਆਪਣੀ ਥਕਾਵਟ ਨੂੰ ਕਦੇ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਨਹੀਂ ਬਣਾਉਂਦਾ। ਜਿਸ ਦੇ ਮੱਥੇ ਦਾ ਪਸੀਨਾ ਦਰਅਸਲ ਸਾਡੇ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਹੈ।
ਅਸੀਂ ਅਕਸਰ ਮਾਂ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਪਰ ਪਿਤਾ ਦੀ ਖਾਮੋਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇੱਕ ਡੂੰਘਾ ਪਿਆਰ ਲੁਕਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਿਤਾ ਦਾ ਪਿਆਰ ਸ਼ਾਇਦ ਕਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਚ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਉਹ ਉਸਦੀ ਹਰ ਸਾਹ, ਹਰ ਕਦਮ, ਹਰ ਪਸੀਨੇ ਦੀ ਬੂੰਦ ਵਿੱਚ ਛੁਪਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਘੱਟ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਕਰਮ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਬੋਲੀ ਬੋਲਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸ਼ਾਇਦ ਕਦੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਕਹਿੰਦੇ। ਪਰ ਸਖ਼ਤ ਮਿਹਨਤ ਕਰਕੇ, ਹਰ ਇੱਕ ਬਿੱਲ ਸਮੇਂ ਤੇ ਭਰ ਕੇ ਉਹ ਇਹੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈ। ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਖ਼ਾਹਿਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਖ਼ਾਹਿਸ਼ਾਂ ਦੱਬ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਇਹ Father’s Day ਉਸ ਹਰ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ ਜੋ ਨੇੜੇ ਹਨ ਜਾਂ ਦੂਰ, ਜਿੰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਯਾਦਾਂ ਵਿੱਚ। ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਲਈ ਆਪਣੇ ਅਣਗਿਣਤ ਸੁਪਨੇ ਕੁਰਬਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਸੁਪਨੇ ਪੂਰੇ ਕਰ ਸਕੀਏ।
ਅੱਜ ਫਾਦਰਜ਼ ਡੇ ਦੇ ਮੌਕੇ ‘ਤੇ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਜੀਵਨ ਦੇ ਹੀਰੋ ਮੇਰੇ ਡੈਡੀ ਦਾ ਧੰਨਵਾਦ ਕਰਨਾ ਕਿਵੇਂ ਭੁੱਲ ਸਕਦੀ ਹਾਂ? ਮੈਂ ਜਾਣਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਹਰ ਪਿਤਾ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਲਈ ਮਿਹਨਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੀ ਔਲਾਦ ਲਈ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਹੋ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਾ ਸਿਰਫ ਮੇਰੇ ਲਈ ਸੋਚਿਆ, ਸਗੋਂ ਸਮਾਜ ਦੀ ਸੋਚ ਦੇ ਅੱਗੇ ਖੜੇ ਹੋ ਕੇ ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਰੂਪ ਦਿੱਤਾ। ਅੱਜ ਮੈਂ ਜੋ ਕੁਝ ਹਾਂ, ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਖੜੀ ਹਾਂ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਭਰਾ ਦੀਆਂ ਸੋਚਾਂ, ਫ਼ੈਸਲਿਆਂ ਅਤੇ ਮਿਹਨਤ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ।
ਜੇ ਉਹ ਉਸ ਸਮੇਂ ਹਿੰਮਤ ਨਾ ਕਰਦੇ, ਤਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਮੈਂ ਕਦੇ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਨਾ ਕਰ ਸਕਦੀ, ਨਾ ਹੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਇਹ ਸਾਰੇ ਅਨੁਭਵ ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਦੇ। ਮੇਰੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਸੀ ਕਿ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਜਾਂ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੁੜੀਆਂ ਦੀ ਵਿਆਹ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਪਰ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਹ ਸੋਚ ਬਦਲੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਾਲਜ ਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉੱਚੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਭੇਜਿਆ। ਭਾਵੇਂ ਘਰ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਹਾਲਾਤ ਮਜ਼ਬੂਤ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਹਰ ਇੱਕ ਫੀਸ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਤੇ ਹਰ ਪੜਾਅ ਤੇ ਮੇਰਾ ਸਾਥ ਦਿੱਤਾ। ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਮੈਂ ਵੀ ਕੁਝ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹਾਂ। ਮੇਰੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ‘ਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕੀਤਾ, ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਉਡਾਣ ਲਈ ਅਸਮਾਨ ਦਿੱਤਾ।
ਤੁਸੀਂ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਮੇਰੇ ਲਈ, ਬਲਕਿ ਹੋਰ ਕੁੜੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਉੱਚੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੇ ਰਾਹ ਖੋਲ੍ਹੇ। ਅੱਜ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਪਿੱਛੇ ਮੁੜ ਕੇ ਵੇਖਦੀ ਹਾਂ ਤਾਂ ਅਹਿਸਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਨੇ ਸਿਰਫ਼ ਮੇਰੀ ਨਹੀਂ, ਪੂਰੇ ਪਿੰਡ ਦੀ ਸੋਚ ਬਦਲ ਕੇ ਸਾਬਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਪਿਓ ਦਾ ਪਿਆਰ ਸਿਰਫ ਰੋਟੀ ਕਮਾਉਣ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਬੇਟੀਆਂ ਦੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਨੂੰ ਉਡਾਣ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਅੱਜ ਮੈਂ ਮਾਣ ਨਾਲ ਕਹਿੰਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਦੀ ਧੀ ਹਾਂ ਜਿਸਨੇ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਸਿਰਫ਼ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਕਰਕੇ ਸੰਭਵ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਮੇਰੇ ਹੀਰੋ ਹਨ, ਮੇਰਾ ਸਹਾਰਾ ਹਨ, ਮੇਰੀ ਤਾਕਤ, ਮੇਰੇ ਸਬਰ, ਮੇਰੇ ਭਰੋਸੇ ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਕਾਮਯਾਬੀ ਦੇ ਅਸਲ ਰੂਪਕਾਰ ਹਨ।
ਹੈਪੀ ਫਾਦਰਜ਼ ਡੇ, ਡੈਡੀ ਜੀ!
ਆਪਣੀ ਧੀ ਵੱਲੋਂ,
ਜੋ ਤੁਹਾਡੀ ਮਿਹਨਤ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਅੱਜ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਬਣਾਉਂਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
Mother is another name for God. We often talk openly about a mother’s sacrifices and her endless love. But have we ever stopped and thought about what a father’s role is? A father, who often hides his love behind a mask of toughness, suppresses his pain and desires to make life easier for us. A father is one who never complains about his exhaustion, just to see his family smile.
A father is the one whose sweat on his brow is actually the light of our future. We often feel safe in a mother’s embrace, but in a father’s silence, there is a deep love hidden. A father’s love may not always be expressed in words, but it is hidden in every breath, every step, and every drop of sweat. His words may be few, but his actions speak the loudest. He may never say “I love you,” but through his hard work, paying every bill on time, he tells us just that. He sacrifices his dreams to fulfil the needs of the family and suppresses his desires to fulfil ours.
This Father’s Day is dedicated to every father, whether near or far, whether alive or in memories, who sacrifices countless dreams for his family so that we can fulfil ours.
On this Father’s Day, how can I forget to thank my real-life hero, my daddy? I know every father works hard for his family, loves his children, and sacrifices for them. But you are different; you not only thought for me, but you also stood in front of societal thoughts and gave my life a new shape. Everything I am today, everything I stand for, is the result of my father’s and brother’s thoughts, decisions, and hard work.
If you had not had the courage at that time, I may never have been able to study in Australia, work in a library, or have all these experiences that have become a part of my life. In my village, the belief was that girls did not need higher education. After matriculation or high school, girls were simply married off. But my father changed that mindset. He sent me to college and universities for higher education. Even though our financial situation wasn’t strong, he managed every fee. He sent me to good colleges and supported me at every stage. You made me believe that I could achieve something. You believed in my dreams and gave me the sky to soar.
You not only opened doors for me but for other girls too, for higher education. Today, when I look back, I realize that your courage changed not only my thinking but the thinking of the whole village. It proved that a father’s love is not just limited to earning bread but can also give wings to his daughters’ dreams.
Today, I proudly say that I am a daughter of a village who completed a master’s degree and secured a government job. All of this was only possible because of my father. He is my hero, my support, my strength, my patience, my trust, and the true architect of my success.
Happy Father’s Day, Daddy Ji!
From your daughter,
Who, with your hard work and love, is continuing to build her identity today.
ਰੱਖੜੀ: ਦਿਲੋਂ ਦਿਲ ਤੱਕ ਦੀ ਸਾਂਝ
ਰੱਖੜੀ ਇਹ ਰੇਸ਼ਮ ਦੀ ਡੋਰ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਦਿਲ ਤੇ ਰੂਹ ਦਾ ਬੰਧਨ ਹੈ। ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਦਿਨ ਜਿਸ ਦੀ ਮਹਿਕ ਦਿਲ ਦੇ ਕੋਨੇ-ਕੋਨੇ ‘ਚ ਵਸਦੀ ਹੈ। ਇਕ ਐਹੋ ਜਿਹਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਹੈ ਜੋ ਰੂਹ ਦੀ ਸਾਂਝ ਤੇ ਦਿਲ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੈ। ਜਿਸ ‘ਚ ਭੈਣ ਦਾ ਪਿਆਰ ਤੇ ਭਰਾ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਰਿਸ਼ਤਾ ਕਿਸੇ ਸੌਦੇਦਾਰੀ ਤੇ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ, ਇਹ ਤਾ ਦਿਲਾਂ ਦੀ ਡੋਰ ਹੈ ਜੋ ਨਾ ਟੁੱਟਦੀ, ਨਾ ਹੀ ਦੂਰੀਆਂ ਨਾਲ ਘਟਦੀ। ਇਸ ‘ਚ ਪਿਆਰ, ਪਰਵਾਹ ਤੇ ਇਕ ਅਣਕਹੀ ਕਸਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ‘ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਹਾਂ, ਹਰ ਹਲਾਤ ਵਿੱਚ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਉਮੀਦ ਜਾਂ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦੇ।’
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਰੱਖੜੀ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਰਵਾਇਤ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਇਹ ਇਕ ਪਵਿੱਤਰ ਭਾਵਨਾ, ਇਕ ਸੱਚਾ ਜਜ਼ਬਾ ਸੀ। ਭੈਣ ਮਾਂ ਵਾਂਗ ਪਿਆਰ ਕਰਦੀ ਸੀ ਭਰਾ ਨੂੰ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਰੱਖੜੀਆਂ ਬੁਣਦੀ, ਮਿੱਠੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਬਣਾਕੇ ਭਰਾਵਾਂ ਦੇ ਘਰ ਜਾਂਦੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਦੇ ਘਰ ਜੋ ਦੇ ਕੇ ਆਉਂਦੀ ਸੀ, ਉਹ ਸੀ ਪਿਆਰ, ਦੁਆਵਾਂ, ਤੇ ਨਿਭਾਣ ਵਾਲਾ ਭਰੋਸਾ। ਤੇ ਭਰਾ ਜੋ ਦੇਂਦਾ ਸੀ ਉਹ ਸੀ ਸਾਥ, ਸੁਰੱਖਿਆ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਹੋਣ ਦਾ ਯਕੀਨ। ਭਰਾਵਾਂ ਲਈ ਇਹ ਸਿਰਫ ਰੱਖੜੀ ਦੀ ਡੋਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਇਹ ਇਕ ਵਾਅਦਾ ਸੀ ਕਿ “ਜੇ ਤੂੰ ਪਿਆਰ ਦਿੰਦੀ ਰਹੀ, ਮੈਂ ਸਦਾ ਤੇਰਾ ਸਾਥ ਨਿਭਾਵਾਂਗਾ।”
ਉਹ ਸਮਾਂ ਹੋਰ ਸੀ।
ਨਾ ਤਾ ਮੋਬਾਈਲ ਸੀ, ਨਾ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ।
ਪਰ ਦਿਲਾਂ ਦਾ ਰਾਬਤਾ ਵਧੀਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸੀ। ਦੂਰ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਦਿਲਾਂ ਦੇ ਰਾਹ ਨੇੜੇ ਸੀ। ਭੈਣ ਨੂੰ ਅੰਦਰੋਂ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜਦ ਭਰਾ ਉਦਾਸ ਹੋਵੇ,ਭਰਾ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜਦ ਭੈਣ ਨੂੰ ਲੋੜ ਹੋਵੇ ਇਹ ਸੀ ਅਸਲੀ ਰੱਖੜੀ: ਦਿਲੋਂ ਦਿਲ ਤੱਕ ਦੀ ਸਾਂਝ।ਅਤੇ ਰੱਖੜੀ ਸਿਰਫ ਭੈਣ ਭਰਾ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਨਨਦ ਤੇ ਪਰਜਾਈ ਇਕ ਦੂਜੇ ਲਈ ਭੈਣਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ। ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਥ ਸੀ, ਸੰਵੇਦਨਾ ਸੀ, ਆਪਣਾਪਣ ਸੀ। ਭੈਣ ਹੱਥ ਨਾਲ ਰੱਖੜੀ ਬਣਾਉਂਦੀ, ਆਪਣੇ ਪਿਆਰ ਨੂੰ ਸੇਵੀਆਂ, ਗੁੜ, ਆਚਾਰ ‘ਚ ਰਲਾ ਕੇ, ਭਰਾ ਦੇ ਘਰ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਭਾਬੀ ਉਸ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਭੇਜਦੀ ਘਰ ਦੇ ਬਣੇ ਆਚਾਰ, ਗੁੜ, ਰੁਮਾਲ, ਚਾਦਰ ਜਾਂ ਸੂਟ ਦੁਪੱਟਾ ਦੇ ਕੇ। ਭੈਣ ਨੇ ਇਹ ਨਹੀਂ ਸੋਚਿਆ ਕਿ “ਮੈਨੂੰ ਕੀ ਮਿਲਿਆ?”, ਉਹ ਸਿਰਫ ਏਹ ਸੌਚਦੀ ਕਿ ਮੈਂ ਪਿਆਰ ਦੇ ਕੇ ਆਈ ਹਾਂ, ਤੇ ਮੇਰੇ ਮਾਪੇ ਤੇ ਭਰਾ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਦੂਆ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦੀ ਹਾਂ।
ਪਰ ਅੱਜ…
ਅੱਜ ਰੱਖੜੀ ਦੀ ਰੂਹ ਕਿਥੇ ਗੁਮ ਹੋ ਗਈ?
ਹੱਥ ਨਾਲ ਬਣੀ ਰੱਖੜੀ ਦੀ ਥਾਂ ਮਸ਼ੀਨ ਵਾਲੀ ਰੱਖੜੀ ਨੇ ਲੈ ਲਈ, ਜੋ ਸੋਨੇ ਚਾਂਦੀ ਦੀਆਂ ਤਾਰਾਂ, ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਪੈਕੇਜਾਂ ਤੇ ਪਲਾਸਟਿਕ ਵਾਲੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਆਉਂਦੀ। ਮਿੱਠਿਆਂ ਦੀ ਥਾਂ ਪੈਕੇਟ ਵਾਲੇ “ਡਰਾਈ ਫਰੂਟ” ਤੇ ਚੀਨੀ ਨਾਲ ਭਰੇ ਲੱਡੂ ਤੇ ਭੈਣ ਨੂੰ ਉਮੀਦ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਭਰਾ ਮਹਿੰਗਾ ਗਿਫਟ, ਨਕਦ ਜਾਂ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਸੂਟ ਦੇਵੇ।
ਜੇ ਮਿਲ ਗਿਆ ਤਾਂ ਠੀਕ। ਜੇ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਸ਼ਿਕਾਇਤ, ਤਕਰਾਰ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਦਲੀਲਾਂ। ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਖਰਚ ਕੀਤਾ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਓਨਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ।
ਕੀ ਇਹੀ ਹੈ ਰੱਖੜੀ?
ਕੀ ਅਸੀਂ ਪਿਆਰ ਦੀ ਰਸਮ ਨੂੰ ਇਕ ਵਿਹਾਰ, ਇਕ ਵਪਾਰ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ?
ਅਸੀਂ ਮਾਡਰਨ ਹੋਣ ਤੋਂ ਨਾ ਘਬਰਾਈਏ। ਸੋਨੇ ਦੀ ਰੱਖੜੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਚੌਕਲੇਟ ਦੇ ਬਾਕਸ ਇਹ ਸਭ ਚੀਜ਼ਾਂ ਚੰਗੀਆਂ ਹਨ। ਪਰ ਰੂਹ ਦੀ ਸਾਂਝ ਨੂੰ ਨਾ ਭੁੱਲੀਏ। ਰੱਖੜੀ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਲਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਉਮੀਦਾਂ ਦੀ ਲਿਸਟ। ਸੱਚੀ ਰੱਖੜੀ ਉਹ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਸਮਾਂ, ਸਾਥ, ਦਿਲੋਂ ਪਿਆਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਨਹੀਂ ਜਿੱਥੇ ਰੱਖੜੀ ਦੀ ਕੀਮਤ ਤੋਹਫ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤੌਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਆਓ ਅਸੀਂ ਰੱਖੜੀ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਇਕ ਪਵਿੱਤਰ ਬੰਧਨ ਬਣਾਈਏ।
ਇਹ ਦਿਨ ਮਨਾਈਏ ਦਿਲੋਂ, ਨਾ ਕਿ ਸਿਰਫ ਦਿਖਾਵੇ ਨਾਲ।
ਭੈਣ ਭਰਾ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦੀ ਸਚਾਈ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਜਿੰਦਾ ਕਰੀਏ ਜਿੱਥੇ ਦਿਲਾਂ ਰਾਹੀਂ ਰਾਬਤਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਨਾ ਕਿ ਸਿਰਫ WhatsApp ਸਟੇਟਸ ਰਾਹੀਂ। ਕਿਉਂਕਿ ਰੱਖੜੀ ਸਿਰਫ ਇਕ ਡੋਰ ਨਹੀਂ ਮਾਂ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕੋਖ ਤੋਂ ਨਿਕਲੇ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦਾ ਅਟੂਟ ਜੋੜ ਹੈ। ਇਹ ਦਿਲ ਤੇ ਰੂਹ ਦਾ ਬੰਧਨ ਹੈ।
Rakhrī: A Bond from Heart to Heart
Rakhrī… it’s not just a thread of silk it is a bond of heart and soul. A day whose fragrance lingers in every corner of the heart. A relationship that is tied not just by blood, but by shared spirit and heartfelt connection. A bond where the sister’s love meets the brother’s promise. This is not a relationship built on transactions it is a thread of hearts that neither breaks nor weakens with distance.
It carries love, care, and an unspoken promise.
“I am with you in every situation without expectations or complaints.”
If we speak of earlier times, Rakhrī was not just a tradition it was a sacred sentiment, a genuine emotion. A sister loved her brother like a mother. She would weave the rakhrī with her own hands, prepare sweet treats, and visit her brother’s home. What she brought with her wasn’t just food it was love, prayers, and the deep trust that lasts. And what the brother gave in return was companionship, protection, and the assurance of always being there.
To the brother, that thread wasn’t just Rakhrī it was a promise:
“If you keep giving love, I will always stand by you.”
That time was different.
No mobile phones, no social media.
Yet the connections of the heart were even stronger. Even when far apart, hearts stayed close. A sister could feel when her brother was sad, and a brother could sense when his sister needed him.
That was the real Rakhrī a bond from heart to heart.
And Rakhrī wasn’t limited just to sisters and brothers. Even sisters-in-law and co-sisters shared a sisterly bond. Families had support, empathy, and a sense of belonging. The sister would lovingly make Rakhrī by hand, mix her love into seviyan ,jaggery, and pickles, and take it all to her brother’s house. The sister-in-law would lovingly send her back with homemade gifts pickles, jaggery, handkerchiefs, bed sheets, or a suit-dupatta.
The sister never thought, “What did I get?”
She only thought, “I gave my love,” and prayed for the happiness of her brother and parents.
But today…
Where has the soul of Rakhrī gone?
The handwoven rakhrī has been replaced by machine-made ones, wrapped in gold and silver threads, flashy packaging, and plastic shine.
Instead of homemade sweets packeted dry fruits and sugar-loaded laddus.
Now, the sister expects an expensive gift, cash, or a designer outfit.
If she gets it fine.
If not complaints, arguments, and frustration.
“I spent so much, but they didn’t give me enough.”
Is this what Rakhrī has become?
Have we turned a ritual of love into a business transaction?
Let’s not be afraid of being modern. Whether it’s a gold rakhrī or a box of chocolates all these are nice.
But let’s not forget the soul of the bond.
Rakhrī is meant to remind us of the relationship not a list of expectations.
The true Rakhrī is one where time, presence, and heartfelt love are given not one where it’s worth is measured in gifts.
Let’s restore Rakhrī as the sacred bond it was meant to be.
Let’s celebrate it from the heart not just for show.
Let’s revive the truth of the brother-sister relationship
Where hearts spoke to each other, not just WhatsApp statuses.
Because Rakhrī is not just a thread
It is the unbreakable bond between two souls that came from the sacred womb of a mother.
It is a connection of heart and soul.